پروتز

آشنایی با پروتز دندان

منظور از اصطلاح پروتز دندان، دندان مصنوعی یا تعویض دندان است. در ادامه اطلاعات مفیدی از پروتز دندان را در اختیار شما قرار خواهیم داد.پروتز دندان


پروتز دندان چیست؟

منظور از اصطلاح پروتز دندان، دندان مصنوعی یا تعویض دندان است. این پروتزها انواع مختلفی دارند، از روکش های ساده ای که برای کمک به ترمیم یک دندان استفاده می شود تا پروتزهای کامل دندان که برای جایگزینی یک دندان بکار برده می شوند و عموما دندان مصنوعی نامیده می شوند، پروتز دندان متحرک و ثابت بنا به دلایل زیبایی و پزشکی توسط دندان پزشک مورد استفاده قرار می گیرد.

انواع پروتز دندان:

در زمینه جایگزینی دندانهای از دست رفته از سه نوع پروتز دندان استفاده می کنیم که شامل پروتز دندان متحرک، پروتز دندان ثابت، ایمپلنت می باشد.

  1. پروتز دندان ثابت:

پروتز ثابت دندان همان چیزی است که در بین عموم جامعه با عنوان روکش دندان مرسوم است. پروتز دندان ثابت خود بر دو نوع است:

روکش تک واحدی دندان (single dental crown)

 معمولا دندان زمانی نیاز به روکش دارد که به علتی ساختار دندان ضعیف شده و نیاز به حفاظت و حمایت با روکش دارد و یا بعضا دلایل زیبایی لزوم وجود روکش را منجر می شود.

 گاهی به دلیل نقص عملکرد دندان (مشکلات فانکشنال)، روکش به کمک سیستم جویدن و مضغ فرد می آید.


بریج دندان ( dental bridges)

آنچه که بیشتر با عنوان پروتز ثابت دندان در بین جامعه مرسوم است بریج دندان است. یکی دیگر از انواع پروتز دندان ثابت، بریجهای دندانی هستند . آنچه که بیشتر با عنوان پروتز ثابت دندان در بین جامعه مرسوم است همین نوع پروتز دندان است. این نوع پروتز دندان، در واقع زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که فرد یک یا تعداد بیشتری از دندانهای خود را از دست داده و در عین حال هنوز حداقل یک دندان در جلو و یک دندان در عقب دندان از دست رفته وجود دارد. به این ترتیب با تراش دو دندان مجاور ناحیه خالی از دندان، یک پل (bridge ) بین دندانهای پایه زده می شود تا ناحیه خالی از دندان پر شده و دوباره توانایی جویدن و زیبایی به فرد باز گردد.


2- پروتز دندانی متحرک

گاهی به دلایل متعدد نمی توان از پروتزهای دندانی ثابت برای جایگزینی دندانهای از دست رفته استفاده کرد. در این صورت پروتز دندان متحرک به کمک افزاد بی دندان یا با تعدادی دندان از دست رفته و دندانپزشکان می آید. پروتز دندان متحرک همانطور که از نام آن بر می آید به راحتی داخل دهان گذاشته و یا برداشته می شود.

پروتز دندان متحرک بر سه نوع اند:


  • پروتز دندانی پارسیل (partial prosthesis)

 آن چیزی که در بین عموم جامعه با عنوان « دندان تکه ای » موسوم است همین نوع از انواع پروتز دندان هستند. پروتز دندان پارسیل خود انواع گوناگونی دارد: برای مثال پروتزهای پارسیل تمام آکریل ( فلیپر )، معمولا به عنوان یک درمان موقتی در بسیاری از موارد مورد استفاده قرار می گیرند.

نوع دیگر پروتز دندان پارسیل پروتزهای کرم کبالت است که از قدیم الایام به عنوان درمان بی دندانیها با انتهای آزاد (کسانی که دندانهای خلفی(دندانهای عقبی) خود را از دست داده اند و دندانی جهت پایه برای پروتز ثابت ندارند) یا کسانی که به هر دلیل نمیخواهند از پروتز دندان ثابت استفاده کنند مورد استفاده قرار می گرفته است.

این انواع پروتز دندان شامل ترکیب آکریل (بخش صورتی دست دندان « لثه پروتز ») و آلیاژ فلزی هستند که بخش عمده آن را کرم و کبالت شامل می شود. معمولا به علت فلزی بودن گیره ها ظاهری نا خوشایند دارند. به همین علت امروزه انواع دیگری از پروتز دندان پارسیل طراحی شده که بخش فلزی آن نیز به صورت رنگ دندان می باشد و به آنها پروتز دندان پارسیل felexite گفته می شود.

  • پروتز کامل دندان یا دست دندان ( denture)

این نوع پروتز دندان متحرک را افرادی استفاده میکنند که تمام دندانهای خود را از دست داده اند

حتما دست دندانهای پدر بزرگها و مادر بزرگها را دیده اید. این نوع از پروتز دندان متحرک برای افرادی مورد استفاده قرار می گیرد که تمام دندانهای خود را از دست داده اند. هر چند امروزه با پیدایش ایمپلنت های دندانی، استفاده از این انواع پروتز دندان متحرک کمتر شده، اما هنوز به عنوان کم هزینه ترین درمان بی دندانی مورد استفاده قرار می گیرد.

پروتز دندان کامل نیز دارای دو نوع معمولی و لثه نرم است.

نکته مهم این که پروتز کامل دندان از دو بخش تشکیل می شود یکی دندانها که سفید هستند و دیگری بخش صورتی پروتز که در بین بیماران با عنوان « لثه پروتز » موسوم است. این بخش لثه پروتز باید مستحکم باشد که بتواند کارآیی لازم را داشته باشد.

نقش پروتز داندان کامل یا پارسیل با لثه نرم چیست؟

در واقع لثه نرم به صورت یک لایه با ضخامت 1-2 میلی متری در زیر لثه سخت پروتز به مدت کوتاه استفاده می شود تا تورم یا التهابات لثه بیمار برطرف شده و بستر مناسبی برای دریافت پروتز با لثه سخت فراهم شود.

اگر پروتز دندان با لثه نرم قرار باشد که به طور دایم مورد استفاده قرار بگیرد، هرچند در ابتدا استفاده از آن بسیار راحت تر است اما نه تنها کارآیی آن بسیار پایین تر است بلکه باعث تخریب بافت لثه باقیمانده در دهان فرد میشود. در عین حال تمیز نگه داشتن پروتزهای قابل انعطاف (لثه نرم) بسیار سخت تر است و احتمال رشد انواع باکتریها و قارچها در خلل و فرج آنها زیاد است.

  • پروتز دندان اوردنچر (over denture)

پروتز دندان اوردنچر به نسبت پروتز کامل دندان راحت تر است.

اوردنچر نیز نوعی درمان پروتز دندانی متحرک است که در واقع دست دندان کاملی بوده که روی دو پایه دندانی یا چند پایه ایمپلنت می نشیند. به نسبت پروتز کامل دندان راحت تر است اما به هر حال متحرک است و راحتی آن از پروتز ثابت دندان کمتر است.

مدت دوام پروتز دندان:

عادت کردن به پروتز دندان در ابتدا مدتی طول می کشد. به علاوه، به دلیل التهاب بافتی داخل دهان باعث می شود پروتز در جای مناسبش ثابت نشود. این امر باید در ملاقات های منظم با دندانپزشک مورد بررسی قرار گیرد و در صورت لزوم پروتز دندان می تواند تنظیم شود.

 همواره رعایت بهداشت مدت دوام پروتز دندانی را طولانی می کند. پروتز دندانی که به خوبی تمیز نگه داری شود، می تواند در طول حیات فرد دوام داشته باشد.

نحوه مراقبت از پروتز دندان متحرک:

نیمی از رمز موفقیت پروتز دندان متحرک در نحوه استفاده درست و نگهداری از آنهاست توصیه میشود که در روزهای اول استفاده از پروتز دندان، حتی در هنگام خواب به منظور عادت، دندان مصنوعی را خارج نکیند.


  • حداقل دوبار در روز پروتز دندان مسواک زده شود.
  • هنگام تمیز کردن پروتز دندان مراقب افتادن آن از ارتفاع باشید.

o با مسواک مخصوص دندان مصنوعی، سطح خارجی و داخلی پروتز و با یک مسواک بسیار نرم، لثه و مخاط داخلی دهان تمیز شود. هفته ای یکبار دندان مصنوعی یا پروتز دندان متحرک را داخل یک محلول ضدعفونی کننده قرار دهید به مدت 8 ساعت در روز فرصت مناسبی است تا بافت لثه استراحت کند.

  • هنگام عدم استفاده، پروتز دندان در یک ظرف آب نمک قرار داده شود. هنگام حمام رفتن می توانید پروتز دندان را داخل یک محلول تمیز کننده قرار دهید محلول تمیز کننده را می توان با اضافه کردن یک قاشق چای خوری سرکه یا محلول سفید کننده خانگی (وایتکس ) به یک لیوان آب اضافه کرد بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از محلول تمیز کننده آنرا به طور کامل زیر شیر آب بشویید سپس آنرا داخل دهان قرار دهید.

o برای رنگ نگرفتن پس از خوردن غذاهای رنگی پروتز بلافاصله تمیز شود یا در صورت تغییر رنگ هر چند وقت یکبار به مدت 6 تا 8 ساعت در ظرف محتوای آب و یک قاشق سفید کننده خانگی قرار داده شود و سپس به دقت زیر آب سرد شسته شود. مراجع مرتب بیمار به دندانپزشک و توجه به تذکرات وی توصیه می گردد. 

عوارض پروتز دندان:

بیماران نسبت به پروتز دندان واکنش های مختلفی نشان می دهند. به گفته 40 درصد دندانپزشکان، از هر 300 نفر یک نفر دچار واکنش های داخل دهانی می شوند. علل این واکنش های عبارتند از رزین های اکرلیک، سمنت های درارای اوژنول، آلیاژهای فلزهای پایه، جیوه، طلا، مواد دارای پلی اتر یا اپیمین.

هزینه پروتز دندان چقدر است ؟

قیمت پروتز دندان اعم از هزینه پروتز دندان ثابت یا متحرک، معمولا شامل مجموع هزینه های لابراتواری و دستمزد دندانپزشک می باشد. طبعا دستمزد متخصص پروتز دندان بیشتر است. در مجموع ارجاع به همکاران متخصص پروتز در صورت لزوم در دستور کار همه دندانپزشکان قرار دارد.

مدت دوام پروتز دندان:

عادت کردن به پروتز دندان در ابتدا مدتی طول می کشد. به علاوه، به دلیل التهاب بافتی داخل دهان باعث می شود پروتز در جای مناسبش ثابت نشود. این امر باید در ملاقات های منظم با دندانپزشک مورد بررسی قرار گیرد و در صورت لزوم پروتز دندان می تواند تنظیم شود.

همواره رعایت بهداشت مدت دوام پروتز دندانی را طولانی می کند. پروتز دندانی که به خوبی تمیز نگه داری شود، می تواند در طول حیات فرد دوام داشته باشد.

مراقبت بعد از پروتز ثابت دندان:

  • پیشنهاد می شود تا یک یا دو روز بعد از  پروتز ثابت دندان و چسباندن روکش یا بریج تا جای ممکن در هنگام جویدن به دندان ها فشار وارد نکنید و مواد غذایی مایع مصرف کنید.
  • پس از گذاشتن پروتز ثابت دندان و یا روکش دندان اگر احساس می کنید که قسمت هایی از دندان شما برآمده و یا تیز شده است پزشک خود را در جریان بگذارید و برای ترمیم دوباره به متخصص مراجعه کنید.
  • باید به شکل مرتب مسواک بزنید .توصیه می شود که حداقل دو بار برای بهداشت دندان های پروتز شده و دهان مسواک بزنید.
  • در هنگام کشیدن نخ به دندانهای خود به بخش های پروتز شده بیشتر دقت کنید و نخ های مخصوص را  طوری به میان دندان های خود ببرید که زیر بریج یا همان سوپرفالس به خوبی تمیز شود تا هم از پوسیدگی دندان و هم بوی بد دهان جلوگیری شود.
  • اگر پروتز با چسب ها ی موقت پوشانده شده است بعد از یک هفته برای معاینه به پزشک مراجعه کرده تا پروتز ها به صورت دائمی بر روی دندان های شما قرار گرفته شود.
  • روکش هایی که برای دندان در نظر گرفته شده است از جنسفلزهای چینی ،زیرکونیا و می باشد این روکش ها در سطح  داخلی دهان به شکل فلز به راحتی دیده می شود. انواع روکش ها می تواند برای هر بیمار در نظر گرفته شود که بستگی به شرایط دندانی بیمار و نظر پزشک دارد.

در مرحله آخر بدانید که رعایت کردن توصیه های بهداشتی دندان و دهان و ملاقات پزشک به طور مرتب می تواند به شما در نتیجه رضایت بخش پروتز دندان کمک شایانی کرده باشد

مزیت و معایب پروتزهای متحرک نسبت به ایمپلنت چه هستند؟

در استفاده از این پروتز ها به دلیل تخریب مستمر و تحلیل تیغه استخوان فک  هر١یا ٢ سال نیاز به بررسی آن و هر ٥ تا ٧ سال نیاز به جایگزینی پیدا می کنند. در صورتی که بیمار همه دندان های خود را از دست نداده باشد برای جایگزینی چند دندان از دست رفته پروتز (یا دندان مصنوعی) پارسیل مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع پروتز دندان روی یک صفحه فلزی ساخته می شود که توسط یک لایه روکش پلاستیکی همرنگ لثه ها پوشیده شده است. پروتزهای پارسیل توسط قفل ها یا نگه دارنده های مخفی به دندان ها متصل باقی می مانند.  باید توجه داشت که تا قبل از معرفی ایمپلنت های دندانی، بازسازی سیستم جونده بر روی استفاده از دندان مصنوعی متمرکز بود ولی امروزه به سبب مزایای بی شمار ایمپلنت ها این نوع از پروتز دندان کمتر استفاده می شود. استفاده از این پروتز ها درمقایسه با ایمپلنت ها داری مزایا و معایبی است، مزایای آن عبارتند از:

  1. دندان های مصنوعی نه تنها جایگزین دندان های از دست رفته اند بلکه بافت لثه و استخوان ازدست رفته را نیز پوشش می دهند و یک ظاهر مناسب را ارائه می کنند و این خصوصا در کسانی که تحلیل زیادی در استخوان و لثه خود داشته اند بسیار ارزشمند است. در این افراد با درمان ایمپلنت به تنهایی نمی توان همه این بافت ها را به نحو مطلوب بازسازی کرد.
  2. پروتز های متحرک در تمیز کردن و نگهداری راحت تر عمل می کنند و این  برای کسانی که مشکل مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را دارند یک مزیت است.
  3. این پروتز ها سازگارترند و در صورت از دست دادن دندان های بیشتر می توان با تغییرات جزیی در طراحی آنها دندان های جدید از دست رفته را نیز پوشش داد.
  4. در نهایت این پروتز ها به طور کلی ارزان تر هستند.

منابع:

http://dr-rasaeipour.com

http://namnak.com


افرادی که دست دندان مصنوعی دارند چه مراقبت‌هایی باید انجام دهند؟

این افراد باید روزی دو سه بار از آب نمک رقیق شده استفاده کنند. یعنی یک چهارم قاشق چای خوری نمک را در یک لیوان آب حل و از آن به عنوان دهان‌شویه استفاده کنند. بعضی مواقع لازم است آب نمک را به مدت دو سه دقیقه در دهان نگه دارند.


آیا دست دندان یا پروتز باید از دهان خارج شود؟

بله حتما بخصوص شب‌ها بهتر است از دهان خارج شود تا به مخاط دهان استراحت داده و از التهاب لثه پیشگیری شود، زیرا التهاب لثه باعث تخریب استخوان می‌شود. پس لازم است هشت ساعت در شبانه‌روز به مخاط استراحت بدهیم.


برای شست‌وشوی دست دندان از چه موادی استفاده کنیم؟

بهتر است برای این منظور از خمیر دندان ساینده استفاده نشود. از آب و صابون استفاده شود بهتر است. اگر دندان‌ها خیلی خیلی رنگ گرفته اند از قرص جوشان و آب ۷۰ ـ‌ ۶۰ درجه به مدت ۳۰ ـ ۲۰ دقیقه استفاده کنید یا می‌توانید دو قاشق غذا خوری سرکه را در یک لیوان آب ۶۰ درجه حل کنیدو دست دندان را به مدت ۳۰ دقیقه ماهی یکبار در آن قرار دهید. البته میزان آب ۲۰۰ سی‌سی باشد، یعنی کمتر از یک لیوان.


آیا روکش‌هایی که از جنس سرامیک است کیفیت بهتری نسبت به سایر روکش‌ها دارند؟

بهترین مواد و امکانات، ۵۰ درصد موثر است و بهداشت و مراقبت هم ۵۰درصد؛ اما هیچ فرقی میان روکش فلزی و سرامیک وجود ندارد، اما فول سرامیک برای دندان جلویی مناسب است چون زیبایی‌اش اهمیت دارد. پروتز زمانی برای بیمار باید گذاشته شود که فرد از نظر مراقبت و رعایت بهداشت آموزش داده شود. حتما مسواک بزند و از نخ دندان استفاده کند. اگر پروتز دارید بیشتر به بهداشت دهان و دندان خود اهمیت دهید.


بهترین انتخاب برای کسی که دندان از دست داده، چیست؟

ایمپلنت بهترین است. چون کارایی بیشتری دارد. قدرت آن به اندازه دندان طبیعی است، اما متاسفانه گران است. انتخاب بعدی، روکش و پروتز ثابت است. در انتها سراغ پلاک پارسیل (تکه‌ای) می‌رویم. با بهداشت خوب و مطمئن، پوسیدگی پایه‌های پلاک پاسیل کمتر اتفاق می‌افتد؛ البته با پیشگیری می‌توان هزینه‌های درمان‌های دندانپزشکی را کاهش داد.


آیا پلاک‌های فلزی (دندان تکه‌ای) باعث خرابی دندان می‌شود؟

در بعضی نواحی دندان از دندان تکه‌ای استفاده می‌شود مثلا کسی که آسیاب بزرگ را از دست داده از آن استفاده می‌کنیم. چون برایش تکیه گاه است. بیمار باید قدرت جویدن کافی داشته باشد. برای این که حرکت نداشته باشد قلاب پای دندان می‌اندازند تا حرکتشان کمتر شود.



دندانم را عصب کشی کردم و چون روکش نکردم دیواره اش شکست ، آیا حالا می توانم روکش کنم ؟

در صورتیکه دندان عمیقا از زیر لثه شکسته باشد ، دیگر نمی توان روکش کرد و باید کشیده شد .


 چند ماه پیش دندان آسیابم را روکش کردم ، اما حس می کنم کمی  حجیم تر از سایر دندان هایم هست ، چرا ؟

حجم زیاد روکش می تواند چندین دلیل داشته باشد، اول اینکه شاید دیواره های دندان چنان نازک بوده اند که دندانپزشک شما نتوانسته بقدر کافی دندان را بتراشد و کوچک کند. دلیل دوم به لابراتوار دندانسازی بر می گردد و سوم آنکه دندانپزشک تجربه و تبحر کافی برای تراش و قالبگیری صحیح نداشته است .


 آیا می توان روکشی که مشکل دارد را براحتی خارج کرد ؟


در صورتیکه روکش را با چسب مرغوب چسبانده باشند ، بسادگی خارج نمی شود . حدود ده دقیقه زمان صرف می شود تا روکش را ببریم و خارج کنیم ، این روکش بریده شده دیگر قابل استفاده نیست.


 منابع:

http://niamclinic.com

موردی جهت نمایش وجود ندارد